Aktualności

Najbardziej niebezpiecznym elementem występowania zjawiska smogu jest jego wpływ na ludzki organizm i zagrożenie, jakie niesie dla naszego zdrowia i życia. Niebezpieczeństwo to wynika z obecności w smogu substancji chemicznych, które przedostają się wraz ze wdychanym powietrzem do naszego układu oddechowego i we wielu przypadkach również układu krwionośnego, co skutkuje rozprowadzeniem tych substancji w całym organizmie.

1. Czym są substancje niebezpieczne dla ludzkiego zdrowia i życia zawarte w smogu?

Skład smogu jest bardzo złożony i może znacznie się różnić w zależności od warunków atmosferycznych i warunków lokalnych takich, jak: lokalna popularność danego rodzaju paliwa, natężenie transportu samochodowego, warunki wynikające z położenia geograficznego i ukształtowania terenu.

Do głównych składników smogu zaliczają się: benzopireny (w szczególności benzo(a)piren) i inne węglowodory aromatyczne, pyły o różnych średnicach drobin (od 1 do 10 μm), dwutlenki siarki i azotu, metale ciężkie, lotne związki organiczne, ozon troposferyczny, tlenki węgla, sadza i wiele innych.

2. Na czym polega zagrożenie dla ludzkiego zdrowia?

Wymienione poniżej substancje i związki chemiczne mają bardzo zróżnicowane działanie na ludzkie zdrowie. Część z nich (gazy, jak np. tlenki węgla) swobodnie przenika z płuc do krwi, część wymaga nośnika w postaci drobin (jak np. metale ciężkie osadzające się na powierzchni drobin pyłów), część osadza się w płucach (większe cząsteczki drobin). Naturalną reakcją płuc na zanieczyszczenia we wdychanym powietrzu jest odruch kaszlu, który jednak nie jest 100% skuteczny w pozbyciu się zanieczyszczeń z płuc i zapobieżeniu ich przenikania do krwi. Ponadto, przedłużające się wywoływanie kaszlu wskutek kontaktu ze smogiem pogarsza stan zdrowotny astmatyków i osób starszych.

W składzie fizykochemicznym smogu można wyróżnić m.in.:

  • Benzopireny - organiczne związki chemiczne z grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, zbudowane z pięciu skondensowanych pierścieni benzenowych, niezwykle kancerogenne (powodujące rozwój nowotworów) i powiązane z wywoływaniem mutacji skutkujących zachorowaniami na raka płuc,

  • Dwutlenek azotu – obecność tego gazu w powietrzu skutkuje szybkim wystąpieniem podrażnienia układu oddechowego i oczu, brunatna barwa dwutlenku azotu nadaje smogowi jego charakterystyczne zabarwienie, pozostałe tlenki azotu wykazują zróżnicowaną szkodliwość dla ludzi,

  • Dwutlenek siarki - wzrost stężenia tego gazu w powietrzu wiązany jest m.in. ze zwiększeniem liczby ostrych zespołów wieńcowych,

  • Lotne związki organiczne (LZO) – zróżnicowana pod względem składu i szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego grupa związków organicznych z łatwością przechodzących w postać pary lub gazu, mogących zawierać związki fluoru, chloru, siarki, azotu i bromu,

  • Ozon troposferyczny – występujący głównie przy tzw. smogu fotochemicznym, o szerokim spektrum działania drażniącego na organizm ludzki,

  • PM2,5 – pył zawieszony o średnicy drobin nie większej niż 2,5 μm, co czyni go najbardziej szkodliwym dla zdrowia człowieka spośród innych zanieczyszczeń atmosferycznych (drobiny tej wielkości przekraczają barierę płuca/krew), wywołujący wiele chorób układu oddechowego i krążenia oraz ostry wzrost ryzyka hospitalizacji z powodu nasilania astmy, wywoływania ostrych reakcji układu oddechowego w powiązaniu z osłabieniem funkcjonowania płuc,

  • PM10 – pył zawieszony o średnicy drobin nie większej niż 10 μm, często zawierający benzopireny, furany i dioksyny, czyli substancje wykazujące zróżnicowane toksyczności ostre i przewlekłe, mające również właściwości kancerogenne,

  • Sadza – substancja składająca się głównie z węgla w postaci amorficznej, powiązana z chorobami układu oddechowego, krwionośnego i nowotworami,

  • Tlenki węgla – upośledzające funkcjonowanie wymiany tlenowej we krwi, uniemożliwiając tlenowi wiązanie się z hemoglobiną,

  • pozostałe substancje organiczne i nieorganiczne, w składzie zależnym od charakterystyki lokalnej.

Najbardziej niebezpieczne z przenikających do krwi substancji zawartych w smogu przedostają się do narządów wewnętrznych i negatywnie wpływają na ich funkcjonowanie, zarówno krótkotrwale jak i przewlekle. Również płody ludzkie, których wszystkie zasoby pokarmowe i wymiana tlenowa powiązane są z organizmem matki, są narażone na wystąpienie poważnych wad rozwojowych, a nawet obumarcie.

3. Jakie są skutki ekspozycji na smog?

Skutki smogu odczuwamy wszyscy codziennie, jednak trudno jest precyzyjnie zdiagnozować smog jako przyczynę danej jednostki chorobowej lub skrócenia długości życia. Z tej przyczyny, trudno jest równiez oszacować, ile osób rocznie w umiera w Polsce z powodu smogu, szacunki oscylują między wartościami 35 tys. a nawet 90 tys. zgonów rocznie.

 

Infografika przedstawiająca oddziaływanie smogu na zdrowie ludzkie
Infografika przedstawiająca oddziaływanie smogu na zdrowie ludzkie, źródło: enerzon.pl
Źródła: enerzon.pl, wiemczymoddycham.pl, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, pulsmedycyny.pl, smoglab.pl

Strona używa cookies.

Jeśli chcesz w dalszym ciągu korzystać z serwisu musisz wyrazić zgodę na ich używanie.